TRANS- · Temel Tasarım I
IND101 Temel Tasarım I (Basic Design 1)
“TRANS- A Basic Design Primer in Becoming Intimate” (TRANS-: Yakınlaşmaya Dair Bir Temel Tasarım Kılavuzu), İç Mimarlık Bölümü birinci sınıfının güz dönemi temel tasarım stüdyosuydu. Stüdyoyu sekiz kişilik bir ekip birlikte yürüttü: Büşra Balaban Öztürk, Burçin Savaş, Gonca Hande Şahin, Hasan Gökbora, Özgür Kavurmacıoğlu, Pelin Alkan Gökmen, Sıla Bozdeveci ve V. Şafak Uysal. Ben öğrencilerin bir bölümünü Burçin Savaş ile birlikte yürüttüğüm alt grupta çalıştırdım; bu sayfadaki öğrenci işleri yalnızca bu alt gruba ait. Dönemin çalışmaları, bölümün 2023–2024 yıllığında (Istanbul Bilgi University Faculty of Architecture 2023–2024 Yearbook) yer aldı; aşağıdaki kuramsal çerçeve o yıllıktaki stüdyo metninden geliştirildi.
kuramsal çerçeve
İç mekân hem nesneleri içeren bir kaptır (geleneksel olarak endüstriyel tasarımın alanı) hem de bir yapının, yani mimari nesnenin, içerdiği bir şeydir. TRANS- bu ikili konumdan yola çıkarak bedenler, nesneler ve kabuklar (enclosures) arasındaki iç işleyişe ve bunlar arasındaki geçişlere odaklandı. Parça–bütün ilişkileri ile mikro ve makro ölçekler arasında gidip gelerek nesneyi kendi içine kapalı bir varlık olarak değil, bir kuvvetler alanında beliren melez bir düzenleniş, bir “nesnellik alanı” (field of objecthood) olarak ele aldı.
İç mimarlığın her zaman “verili olan” (the given) üzerinden çalışmasından esinle tasarım, analize dayanan bir icat olarak tanımlandı: doğal, insan yapımı ve toplumsal ekosistemlerin içinde konumlanan bir icat.
Ödevler kural tabanlı tasarım, örüntü üretimi ve dönüşüm üzerine birbirini izleyen bir dizi olarak kuruldu ve sistem kurmaya dair üç işlemsel temanın etrafında döndü: çeviri (translation), üretim (generation) ve büyüme (growth). Merkeze yakınlık (intimacy) kondu; ikili karşıtlıklarla düşünülen alanların eşiğinde durmanın bir yolu olarak. Dönem bu yüzden tasarımın her boyutuna “hem/hem de” (both/and) diye yaklaşan ikili bir araştırma olarak ilerledi: analog/dijital, somut/soyut, üretim/temsil, bedensel/bilişsel. Her ödev bir öncekinin üzerine kuruldu; öğrencinin kendi süreci üzerindeki hâkimiyeti, varılan ürün kadar önemsendi.
- nesne ve alanıseri 1 · bireysel
- parçadan örüntüyeseri 2 · ikili
- kabartmadan 3B örüntüyeseri 3 · grup
seri 1: nesne ve nesnellik alanı
“The Genie in a Bottle” (Şişedeki Cin) ve “The Growing Drawing” (Büyüyen Çizim) ile başlayıp “A Forensic Reconstruction” (Adli Yeniden Kurgu) ile biten ilk seride her öğrenci, kendine özgü bir kabı ya da kutusu olan bir nesne üzerinde çalıştı.
- Hızlı çizimler: öğrenciler bir dizi yönerge ve soruya fazla düşünmeden, çevik çizimlerle karşılık verdi. Yön, ön ve yan görünüşler, iç/dış, içeren/içerilen, parça/bütün, açık/kapalı biçimler, hareketli parçalar, yapı çizgileri ve bedenle kurulan etkileşimler gözetildi.
- Çizim yüzeyi, sürekli değişen ve sonunda tamamen boşalan bir “verili” ile etkinleşen bir alan olarak yorumlandı.
- Adli yeniden kurgu: öğrenciler nesnenin “nesnellik alanı”nı tek bir analitik yeniden kurguyla ortaya koydu; nesnenin taşıdığı ve biçimlendirdiği kuvvetler alanı ile ilişkiler haritası görünür kılındı. Bir nesnenin çevresindeki boşluğu nasıl tanımlayabileceği ve 3B’den 2B’ye (ve tersine) bir hareket dizisini nasıl düzenleyebileceği de tartışıldı.
- Teslim: nesnenin fotoğrafı ile adli yeniden kurgunun analog ve dijital hâlleri.
öğrenci işleri 11
Ayda Parlakdağ
Batoul Al Zein
Berjin Sida Gün
Cansu Kahveci
Elham Ghazi
İremnur Tekdemir
Kenan Yavuztürk
Khadeejah Suleyman
Nehir Bay
Nisa Nur Horozoğlu
Selme Abdalla Alsharif
seri 2: parçanın arkeolojisinden örüntüye
“Archaeologies of the Part” (Parçanın Arkeolojileri) ile başlayıp “From the Seed to the Pattern” (Tohumdan Örüntüye) ile biten ikinci seride öğrenciler aynı nesneler üzerinde ikişerli çalıştı.
- Parçanın arkeolojileri: nesne ayrılabilen en küçük parçalarına kadar söküldü; yapısal ilişkileri ve birleşim ilkeleri incelendi. Buna paralel olarak nesnenin yakın plan fotoğrafları çekildi.
- Yeni bir bütün: elde edilen bütün görüntüler, kendi içinde yeni bir bütün kurması beklenen dokuz kareli bir düzende (nine-square) örgütlendi.
- Bütünden tohuma: yeni düzen siyah-beyaz geometrik öğelere ve biçimlere soyutlandı; hem kompozisyonun hem de nesnenin ve adli yeniden kurgunun en karakteristik dinamiklerini taşıyan tek bir birime, tohuma (seed) varıldı.
- Örüntü çalışmaları: tohum; öteleme (translation), yansıma (reflection), döndürme (rotation) ve ölçekleme (scaling) gibi Öklid dönüşümleri ve üst üste bindirme (overlap) ile tamamen yeni bir 2B örüntü üretme ve yeniden üretme (pattern generation / regeneration) sistemine dönüştü.
öğrenci işleri 11
Ahmet Yiğit Özan, Kenan Yavuztürk
Ayda Parlakdağ, Kerem
Batoul Al Zein, Khadeejah Suleyman
Berjin Sida Gün, Sarp Akın
Cansu Kahveci, Dide Eda Şen
Ceren, Nehir Bay
Elham Ghazi, Lidya
İdal Şit, Zeynep Ece Şeker
İremnur Tekdemir, Selin Yağmur
Irmak Darıdereli, Nisa Nur Horozoğlu
Kaan, Selme Abdalla Alsharif
seri 3: kabartmadan üç boyutlu örüntüye
“Projective Transformations” (İzdüşümsel Dönüşümler) ile başlayıp “A 3D Pattern” (3B Örüntü) ile biten son seride öğrenciler üç–dört kişilik gruplarda çalıştı.
- Kabartma: önceki seride varılan örüntü bir kabartmaya (bas-relief) dönüştürüldü; kabartmanın uzaydaki izdüşümleri kalınlık, uzaklık, malzeme, doku, sayı, saydamlık derecesi ve renk gibi ek parametrelerle çeşitlendirildi.
- Parça nesneler: nesnenin en karakteristik parçalarından biri ayrıştırılıp nesnenin kendi malzemesiyle ya da başka malzemelerle çoğaltıldı.
- Yapısal bileşen: parça nesneler farklı biçimlerde yeniden birleştirilerek kendi geometrisi, parametreleri ve yapım mantığı olan çok parçalı, açık uçlu bir yapısal bileşen kuruldu.
- 3B örüntü: bileşen yatay, düşey ve enine eksenler boyunca çeşitli izometrik işlemlerle tekrarlanarak kendi kendini taşıyan bir 3B örüntüye dönüştü.
- Teslim: kabartmanın ve 3B örüntünün dijital modelleri, fiziksel modellerin fotoğrafları ve diyagramlar.
öğrenci işleri 6
Ahmet Yiğit Özan, Irmak Darıdereli, Kenan Yavuztürk, Nisa Nur Horozoğlu
Alp, Ata, Nehir Bay
Berjin Sida Gün, İdal Şit, Ömer Ozan Yiğit, Zeynep Ece Şeker
Cansu Kahveci, Dide Eda Şen, İremnur Tekdemir, Selin Yağmur
Ecem Nurgül Altuğ, Rozhan, Yeşim Gülver
Mohammed, Yasmina, Yusuf